Medycyna i dziecko. Tom I

Trzytomowa edycja Medycyna i dziecko. Rozprawy i szkice z historii medycyny i literatury jest efektem szóstej już odsłony ogólnopolskiego projektu naukowego „Lekarz jako autor i bohater literacki” realizowanego od 2018 roku w ramach współpracy Dolnośląskiej Izby Lekarskiej i Uniwersytetu Wrocławskiego. W tym interdyscyplinarnie zorientowanym przedsięwzięciu badawczym bierze udział liczne grono historyków medycyny i literaturoznawców, lekarzy i pielęgniarek, socjologów i filozofów, farmaceutów i prawników, filmoznawców i historyków kultury, psychologów i pedagogów. Wśród uczestników projektu są przedstawiciele kilkunastu uczelni, instytutów naukowych i stowarzyszeń. Oto niektóre z nich: Ośrodek Pamięci i Dokumentacji Historycznej Dolnośląskiej Izby Lekarskiej, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Komisja Kształcenia Dolnośląskiej Rady Lekarskiej, Polskie Towarzystwo Historii Nauk Medycznych, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Ośrodek Dokumentacji Historycznej Śląskiej Izby Lekarskiej, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Gdański Uniwersytet Medyczny, Dolnośląska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych we Wrocławiu, Wyższa Szkoła Medyczna w Kłodzku i Komisja Historyczna Wojskowej Izby Lekarskiej. 

Szósta konferencja z cyklu „Lekarz jako autor i bohater literacki”, której tematem była „Medycyna i dziecko”, odbyła się we Wrocławiu w dniach 20–21 listopada 2025 roku w siedzibie głównego organizatora – Dolnośląskiej Izby Lekarskiej. Temat dziecka jako pacjenta zainteresował wielu badaczy dziejów medycyny i literatury, ekspertów z zakresu bioetyki, medycyny narracyjnej i humanistyki medycznej. Referentki i referenci z całego kraju przedstawili wyniki swoich badań dotyczących m.in. życia i działalności wybitnych uczonych i praktykujących medyków, którzy wnieśli i wnoszą obecnie znaczący wkład w rozwój specjalizacji lekarskich dedykowanych dzieciom. Wśród protagonistów wygłoszonych podczas konferencji referatów nie zabrakło postaci lekarzy-bohaterów, którzy z narażeniem własnego życia ratowali zdrowie i życie swoich małych podopiecznych, bądź – jak uczynił to Janusz Korczak – towarzyszyli im w drodze do miejsca zagłady.

Szereg referatów poświęconych było tematowi małoletniego pacjenta w terminalnej fazie choroby, a także postawom i zachowaniom rodziców w obliczu choroby i śmierci ich dziecka. W kontekście nowego przedmiotu wprowadzanego obecnie do szkół omawiano problematykę promowania zdrowia wśród dzieci i młodzieży. Zaprezentowano też działalność kilku placówek medycznych, fundacji i stowarzyszeń zajmujących się leczeniem dzieci oraz przedstawiono sylwetki ich założycieli. W kilku wystąpieniach poruszano także aspekty prawne, takie jak dziecko jako podmiot w orzecznictwie o niepełnosprawności czy ochrona małoletnich uczestników badań biomedycznych.

Licznie reprezentowani literaturoznawcy przedstawili swoje interpretacje wybranych utworów wpisujących się w coraz bardziej popularny dyskurs maladyczny – analizowano np. teksty przeznaczone zarówno dla dorosłych, jak i dla młodych odbiorców, w których pojawia się temat niepełnosprawności w różnych jej formach. Przedmiotem zainteresowania kilku badaczy były powieści i obrazy filmowe problematyzujące poszczególne fazy wykluczenia społecznego osób dotkniętych zaburzeniami neurorozwojowymi, np. spektrum autyzmu.